← Ὀρθόδοξη Θεολογία

Λειτουργικά

Ἡ θεολογία τῆς λατρείας καὶ τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν.

• Ακολουθία της Νεκρωσίμου — λειτουργική θεολογία της κοιμήσεως

  Πώς η Εκκλησία καταξιώνει τον θάνατο ως κοίμηση και προετοιμασία για την Ανάσταση μέσα από την εξόδια ακολουθία. Η Νεκρώσιμος Ακολουθία είναι μία από τις πιο…

• Ἀρχιτεκτονικὴ Ὀρθοδόξων Ναῶν

  Ἡ ἐξέλιξη τῆς ναοδομίας ἀπὸ τὴν παλαιοχριστιανικὴ βασιλικὴ ἕως τὸν βυζαντινὸ σταυροειδῆ ἐγγεγραμμένο, καὶ ἡ θεολογικὴ σημασία τῶν χώρων.

• Δεσποτικές εορτές — Χριστούγεννα, Θεοφάνεια, Μεταμόρφωση

  Τρεις κορυφαίες δεσποτικές εορτές ως αλληλένδετες όψεις της φανερώσεως του Λόγου. Οι δεσποτικές εορτές της Ορθοδόξου Εκκλησίας οργανώνουν τη λειτουργική μνήμη…

• Ἐνδυμασίες Κληρικῶν στὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση

  Συστηματικὴ παρουσίαση τῶν λειτουργικῶν καὶ καθημερινῶν ἀμφίων τοῦ Ὀρθόδοξου κλήρου, ἀνὰ βαθμό. Ἡ ὀρθόδοξη παράδοση διακρίνει τὶς ἐνδυμασίες τῶν κληρικῶν σὲ…

• Η Θεία Λειτουργία ως κορύφωση της Εκκλησίας

  Γιατί η Θεία Λειτουργία βρίσκεται στο κέντρο της ορθόδοξης ζωής και τι σημαίνει να είσαι «λειτουργικό σώμα». Η ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι κυρίως οργάνωση ή…

• Η Θεία Λειτουργία ως μυστήριο της Εκκλησίας

  Η Θεία Λειτουργία δεν είναι μία ακολουθία ανάμεσα σε άλλες — είναι η ίδια η Εκκλησία σε πράξη. Στην ορθόδοξη παράδοση, η Θεία Λειτουργία δεν είναι μία…

• Θρακιώτικα εορταστικά δρώμενα: Καλόγεροι, Μπαμπούγερα και καμήλες

  Τα λαϊκά δρώμενα της Θράκης συνδυάζουν την ευετηρία με τον εορταστικό κύκλο· κουδούνια, μάσκες και παραδοσιακή μουσική ζωντανεύουν την τοπική παράδοση.

• Λειτουργική ασκητική — η προσευχή στην εβδομάδα

  Η εβδομαδιαία λειτουργική ασκητική του ορθόδοξου πιστού: ώρες, ακολουθίες και η ανάπτυξη της προσευχητικής ζωής μέσα στον χρόνο.

• Μεγάλη Εβδομάδα — λειτουργική θεολογία του Πάθους

  Πώς οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδος διαπλάθουν τη μνήμη του Πάθους ως μυσταγωγία της σωτηρίας. Η Μεγάλη Εβδομάδα συνιστά μοναδική περίοδο του…

• Μικρασιάτικα και καππαδοκικά κάλαντα: Η φωνή της Σμύρνης και των Φαράσων

  Από τα σαλόνια της Σμύρνης ως τα βυζαντινόηχα ρεφρέν των Φαράσων: τα κάλαντα της Μικράς Ασίας, όπως τα διέσωσε η Δόμνα Σαμίου.

• Ο άρτος και ο οίνος στη Θεία Ευχαριστία: το πρόσφορο, το νάμα και οι μερίδες

  Ο ρόλος του άρτου και του οίνου στη Θεία Κοινωνία: το ένζυμο πρόσφορο, το νάμα, η Προσκομιδή και οι μερίδες υπέρ υγείας και υπέρ αναπαύσεως.

• Ο εορτολογικός κύκλος — δομή και νόημα

  Πώς συντίθενται ο ακίνητος και ο κινητός κύκλος των εορτών στον ενιαύσιο λειτουργικό χρόνο της Εκκλησίας. Ο εορτολογικός κύκλος της Εκκλησίας δεν είναι…

• Οι Ώρες — α', γ', στ', θ' και το Μεσονυκτικό

  Σύντομες ακολουθίες που αγιάζουν διακριτά σημεία του εικοσιτετραώρου στην ορθόδοξη παράδοση. Οι Ώρες είναι σύντομες λειτουργικές ακολουθίες που αγιάζουν…

• Πάσχα — το κέντρο του ενιαυτού της Εκκλησίας

  Γιατί η Ανάσταση του Κυρίου συγκροτεί το θεολογικό και λειτουργικό κέντρο όλου του εκκλησιαστικού έτους. Στην ορθόδοξη παράδοση το Πάσχα δεν είναι μία εορτή…

• Πεντηκοστάριο — ανάμνηση και προσδοκία

  Η αναστάσιμη περίοδος των πενήντα ημερών ως ζωντανή μυσταγωγία της παρουσίας του Παρακλήτου. Το Πεντηκοστάριο είναι το λειτουργικό βιβλίο και η αντίστοιχη…

• Τα «κάλαντα» της Μεγάλης Εβδομάδος: το Μοιρολόι της Παναγίας

  Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής παιδιά ψάλλουν το «Μοιρολόι της Παναγίας», θρηνώντας τη Σταύρωση, και κρατούν στεφάνι για τον Επιτάφιο· παράδοση των Λαζαρίνων.

• Τα επτανησιακά κάλαντα: η καντάδα και η δυτική πολυφωνία

  Η μουσική παράδοση των Επτανήσων, όπου τα κάλαντα ψάλλονται ως εναρμονισμένες καντάδες, μαρτυρεί τη συνάντηση της ορθόδοξης λατρείας με τη δυτική πολυφωνία.

• Τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς: «Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά» και η μνήμη του Αγίου Βασιλείου

  Το πρωτοχρονιάτικο κάλαντο «Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά» και η σύνδεσή του με τον Μέγα Βασίλειο, τον δικό μας Άι-Βασίλη, υπό το φως της ορθόδοξης παράδοσης.

• Τα κάλαντα του Λαζάρου: Μια λαϊκή προαναγγελία της Αναστάσεως

  Το Σάββατο του Λαζάρου, τα παιδιά ψάλλουν τα κάλαντα που εξιστορούν την έγερση του φίλου του Κυρίου, προτυπώνοντας τη νίκη κατά του θανάτου.

• Τα κάλαντα των Θεοφανείων: «Σήμερα τα Φώτα κι ο φωτισμός»

  Μια σύντομη εξέταση των παραδοσιακών καλάντων της παραμονής των Θεοφανείων, του θεολογικού τους πυρήνα και της λαϊκής ποιητικής τους έκφρασης.

• Τα κάλαντα των Χριστουγέννων: Καταγωγή, νόημα και το «Καλήν εσπέραν άρχοντες»

  Πώς ένα ρωμαϊκό έθιμο έγινε φορέας του χαρμόσυνου μηνύματος της Γέννησης· η ιστορία, το κεντρικό νόημα και ο αγαπημένος ύμνος από πόρτα σε πόρτα.

• Τα κρητικά κάλαντα: Λύρα, λαούτο και μαντινάδες

  Τα χριστουγεννιάτικα, πρωτοχρονιάτικα και των Φώτων κάλαντα της Κρήτης ψάλλονται με λύρα και λαούτο, στο ιδίωμα της δεκαπεντασύλλαβης μαντινάδας.

• Τα μακεδονικά δρώμενα του Δωδεκαημέρου: Ρουγκατσάρια, Μπουμπουσάρια, Κωτσαμάνια

  Ρουγκατσάρια, Μπουμπουσάρια και Κωτσαμάνια: τα μασκαράδικα έθιμα της δυτικής Μακεδονίας κατά το Δωδεκαήμερο και η λαογραφική τους ταυτότητα και ηχώ.

• Τα ποντιακά κάλαντα και τα Μωμόγερα: Ένα δρώμενο του Δωδεκαημέρου

  Το λαϊκό δρώμενο των Μωμόγερων και τα ποντιακά κάλαντα: από τη διάσωση των προσφύγων ως την αναγνώριση της UNESCO — ένα ζωντανό έθιμο μέσα στο Δωδεκαήμερο.

• Το βυζαντινό μέλος και η λειτουργική ψαλμωδία

  Η μοναδική μουσική παράδοση της ορθόδοξης Εκκλησίας — οκτώ ήχοι, χωρίς όργανα, με θεολογικό σκοπό. Όποιος εισέλθει σε ορθόδοξο ναό κατά τη Λειτουργία ακούει…

• Τὸ Ἐκλογάδιον — τὸ βιβλίον τῶν ἐκλεκτῶν ἀναγνωσμάτων

  Τί εἶναι τὸ Ἐκλογάδιον, πῶς συνδέεται μὲ τὸ Εὐαγγέλιον καὶ τὸν Ἀπόστολον, καὶ ποιά ἡ θέσις του στὴν ἐνοριακὴ καὶ μοναστικὴ λατρευτικὴ ζωή.

• Τριώδιο — η προπαρασκευή του Πάσχα

  Η περίοδος του Τριωδίου ως πορεία μετανοίας και νηστείας προς το πασχάλιο μυστήριο. Το Τριώδιο ονομάζεται έτσι από το λειτουργικό βιβλίο που περιέχει τους…