Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης

Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης γεννήθηκε περὶ τὸ 925 στὴν Τραπεζοῦντα καὶ ὀνομάσθηκε στὸ βάπτισμα Ἀβράμιος. Ὀρφανὸς ἀπὸ νωρίς, διακρίθηκε γιὰ τὴν εὐφυΐα του καὶ σπούδασε στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου διετέλεσε καὶ διδάσκαλος. Ἀναζητώντας ὅμως τελειότερη ζωή, ἐγκατέλειψε τὴν κοσμικὴ σταδιοδρομία καὶ ἔγινε μοναχὸς κοντὰ στὸν ὅσιο Μιχαὴλ Μαλεΐνο στὴ μονὴ τοῦ Κυμινᾶ, λαμβάνοντας τὸ ὄνομα Ἀθανάσιος.

Ἐκεῖ γνωρίστηκε καὶ συνδέθηκε πνευματικὰ μὲ τὸν στρατηγὸ Νικηφόρο Φωκᾶ, τὸν μετέπειτα αὐτοκράτορα. Γιὰ νὰ ἀποφύγει τὴ φήμη καὶ τὶς τιμές, ἀποσύρθηκε στὸ Ἅγιον Ὄρος, ὅπου ἔζησε ἀρχικὰ ὡς ἐρημίτης μὲ αὐστηρὴ ἄσκηση καὶ ἡσυχία.

Μὲ τὴ γενναία χορηγία τοῦ Νικηφόρου Φωκᾶ, ὁ Ἀθανάσιος ἵδρυσε τὸ 963 τὴ Μεγίστη Λαύρα, τὸ πρῶτο ὀργανωμένο κοινόβιο τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Συνέταξε γι’ αὐτὴν λεπτομερὲς Τυπικὸ καὶ μετέβαλε τὸν Ἄθω ἀπὸ τόπο διάσπαρτων ἀσκητῶν σὲ συγκροτημένο κέντρο τοῦ ὀρθόδοξου μοναχισμοῦ, πρότυπο γιὰ ὅλες τὶς κατοπινὲς μονές.

Ἡ καθιέρωση τοῦ κοινοβιακοῦ βίου συνάντησε ἀρχικὰ τὴν ἀντίδραση ὁρισμένων ἐρημιτῶν, ποὺ φοβοῦνταν ὅτι ἡ ὀργάνωση θὰ ἔβλαπτε τὴν ἡσυχία. Ὁ Ἅγιος ὅμως πέτυχε νὰ ἐναρμονίσει τὸ κοινόβιο μὲ τὴν ἡσυχαστικὴ παράδοση, δείχνοντας ὅτι ἡ ὑπακοὴ καὶ ἡ κοινὴ ζωὴ δὲν ἀναιροῦν τὴν ἐσωτερικὴ προσευχή.

Ἐκοιμήθη περὶ τὸ 1001, ὅταν, ἐνῶ ἐπέβλεπε τὴν ἀνέγερση τοῦ τρούλλου τοῦ καθολικοῦ τῆς Λαύρας, ἡ καμάρα κατέρρευσε καὶ τὸν καταπλάκωσε μαζὶ μὲ ἕξι μοναχούς. Ἡ Ἐκκλησία τιμᾷ τὴ μνήμη του στὶς 5 Ἰουλίου.