Ναὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ (ἐπὶ τοῦ Αἵματος)

Ὁ Ναὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ —γνωστὸς ὡς «Σωτὴρ ἐπὶ τοῦ Αἵματος»— ὑψώθηκε στὸ ἀκριβὲς σημεῖο ὅπου δολοφονήθηκε ὁ τσάρος Ἀλέξανδρος Β΄, καὶ ξεχωρίζει γιὰ τὸ ἐκπληκτικὸ ψηφιδωτό του διάκοσμο.

Ἱστορία

Στὶς 13 Μαρτίου 1881 ὁ τσάρος Ἀλέξανδρος Β΄ ὁ Ἐλευθερωτὴς δολοφονήθηκε μὲ βόμβα στὴν ὄχθη τοῦ καναλιοῦ Γκριμπογιέντοφ. Ὁ διάδοχός του Ἀλέξανδρος Γ΄ ἀποφάσισε νὰ ἐγερθεῖ στὸ ἴδιο σημεῖο ναὸς εἰς μνήμην του. Ἡ ἀνέγερση κράτησε ἀπὸ τὸ 1883 ἕως τὸ 1907, σὲ σχέδια τοῦ Ἀλφρὲντ Παρλάντ. Στὸ ἐσωτερικὸ διατηρήθηκε ἀνέπαφο τμῆμα τοῦ λιθόστρωτου καὶ τῶν κιγκλιδωμάτων ὅπου ἔπεσε ὁ τσάρος.

Ἀρχιτεκτονική

Σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν κλασικίζουσα Πετρούπολη, ὁ ναὸς ἀναβιώνει συνειδητὰ τὸν μεσαιωνικὸ ρωσικὸ ρυθμό, μὲ πρότυπο τοὺς ναοὺς τοῦ Γιαροσλὰβλ καὶ τὸν Ἅγιο Βασίλειο τῆς Μόσχας. Στεφανώνεται ἀπὸ πολλοὺς κρεμμυδόσχημους τρούλους μὲ πολύχρωμα σμάλτα καὶ ἐπιχρυσώσεις, σχηματίζοντας μιὰ ζωηρόχρωμη, γραφικὴ σιλουέτα πάνω ἀπὸ τὸ νερό.

Ψηφιδωτά

Τὸ ἐσωτερικὸ εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ντυμένο μὲ ψηφιδωτά: περίπου 7.500 τετραγωνικὰ μέτρα καλύπτουν τοίχους, θόλους καὶ πεσσούς, σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ψηφιδωτὰ σύνολα τοῦ κόσμου. Σχεδιάστηκαν ἀπὸ κορυφαίους Ρώσους καλλιτέχνες τῆς ἐποχῆς καὶ εἰκονίζουν τὸν Παντοκράτορα, σκηνὲς τοῦ εὐαγγελικοῦ κύκλου καὶ πλῆθος ἁγίων, μὲ συνοχὴ καὶ λάμψη ποὺ μεταβάλλουν τὸν χῶρο σὲ φωτεινὴ εἰκόνα τῆς οὐράνιας Βασιλείας.

Σημασία

Πέρα ἀπὸ μνημεῖο μνήμης ἑνὸς δολοφονημένου ἡγεμόνα, ὁ ναὸς εἶναι κορυφαία ἔκφραση τῆς ρωσικῆς ἐθνικῆς ἀναγέννησης στὴν τέχνη καὶ ἀπόδειξη τοῦ ὕψους ποὺ ἔφθασε ἡ ρωσικὴ ψηφιδωτὴ τεχνική. Σήμερα λειτουργεῖ κυρίως ὡς μουσεῖο-ψηφιδοθήκη, παραμένοντας ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα ὁρόσημα τῆς Ἁγίας Πετρουπόλεως.