Ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν Βασίλειος ὁ Μέγας, Ἀρχιεπίσκοπος Καισαρείας

Βίος

Ὁ ἅγιος Βασίλειος ἐγεννήθη περὶ τὸ 329 ἐν Καισαρείᾳ τῆς Καππαδοκίας ἐξ οἰκογενείας ἁγίων — γονεῖς ἅγιοι, ἀδελφοὶ ἅγιοι. Ἐσπούδασεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ τὰς Ἀθήνας, ὅπου συνεδέθη βαθύτατα μετὰ τοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. Μετὰ μοναστικὴν περιοδείαν εἰς Αἴγυπτον, Παλαιστίνην καὶ Συρίαν, ἀπεσύρθη εἰς τὴν Καππαδοκίαν, ἐχειροτονήθη πρεσβύτερος, καὶ τὸ 370 ἀνῆλθεν εἰς τὸν ἀρχιεπισκοπικὸν θρόνον τῆς Καισαρείας. Ἐκοιμήθη τὴν 1ην Ἰανουαρίου τοῦ 379, ἐν ἡλικίᾳ 49 ἐτῶν.

Διδασκαλία

Τὸ θεολογικόν του ἔργον περιλαμβάνει τὸ «Περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» — θεμελιῶδες κατὰ τῶν πνευματομάχων — τὸ «Ἀνατρεπτικὸν τοῦ ἀπολογητικοῦ τοῦ δυσσεβοῦς Εὐνομίου», τὶς Ὁμιλίες εἰς τὴν Ἑξαήμερον καὶ τοὺς ἠθικοὺς λόγους. Διετύπωσε τὴν τριαδολογικὴν διάκρισιν «μία οὐσία, τρεῖς ὑποστάσεις», ἡ ὁποία προπαρεσκεύασε τὴν λύσιν τῆς ἀρειανικῆς ἔριδος. Συνέταξε τοὺς «Ὅρους κατὰ πλάτος» καὶ «κατ’ ἐπιτομήν», οἱ ὁποῖοι θεμελιώνουν τὸν κοινοβιακὸν μοναχισμόν, καὶ τὴν Θείαν Λειτουργίαν ἥτις φέρει τὸ ὄνομά του.

Σημασία

Ὑπῆρξε ποιμὴν φιλόπτωχος — ἵδρυσε τὴν περίφημον «Βασιλειάδα» — θεολόγος τῆς Τριάδος καὶ ὀργανωτὴς τοῦ μοναχικοῦ βίου. Ἑορτάζεται μετὰ τοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καὶ τοῦ Χρυσοστόμου ὡς ἕνας τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν.

Τὸ κείμενον

Στὸ πρωτότυπον (PG 29): Ἑξαήμερος — αἱ ἐννέα ὁμιλίαι εἰς τὴν ἑξαήμερον δημιουργίαν τοῦ κόσμου.

Στὸ πρωτότυπον (PG 31): Πρὸς τοὺς νέους — ἡ συμβουλὴ πρὸς τοὺς νέους γιὰ τὴν ὠφέλιμη χρήση τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς παιδείας.